یکی از مهم ترین سوالات هر بنده ای و هر ذهن و دل بیداری در ابتدای راه دینداری در مورد دعا کردن است. چرا به ما سفارش شده است که برای هر چیزی و هر کاری در کنار انجام کارهای لازم و مرسوم یا حتی پیش از آنها حتماً باید دعا کنیم؟ در پس این سوال و سوالاتی از این دست نکات و مفاهیم راز آلودی نهفته است که باید به آن پرداخت و همه با شرح ساده سوال:«چرا باید دعا کنیم؟»

منبع قدرت و ثروت برای موفقیت انسان چیست؟

یکی از رازهای موفقیت این است که انسان منبع مرکز قدرت و ثروت و دانایی را درست پیدا کند و خود را به آن برساند و از آن استفاده کند، یعنی به جای اینکه تلاش ‌کند و بدود و به دنبال قدرت ها و ثروت های خرد و کوچک باشد مستقیم به سراغ منبع اصلی و ثروت و قدرت عظیم برود مثل اینکه در ساختمانی بسیار عظیم انبوهی از شمش های طلا را با شرایطی به توان به دست آورد اما انسان به جای پیدا کردن راه رسیدن به این منبع برود و عمر خود را مثل جویندگان طلا در غرب صرف کند .همان ها که در کوه و بیابان ها روز ها و ماه های طولانی شن‌ها را در صافی می ریختند تا بلکه ذره‌ای طلا به دست آورند.

1: این منبع قدرت و ثروت کجاست؟

خوب حالا این منبع قدرت و ثروت کجاست؟ و چطور می توانیم به آن برسیم؟ همه می دانیم و باور داریم که هیچ چیز خوبی بالاتر از خدا وجود ندارد و برای همین است که وقتی انسان در موضوعی از همه جا ناامید می‌شود به سراغ خدا می رود، اصلاً در زبان عامیانه هم به آخر و بالاترین حد هر چیز خدا می‌گوییم خدای ریاضی خدای کامپیوتر، خدای اندروید و … . این مسئله آنقدر واضح است که واقعاً نیاز به توضیح بیشتر ندارد عاقلانه نیست چیزی را که با تمام وجود حس می‌کنیم با حرف ها و گفته های زاهدان علمی اما در واقع مغالطه آمیز کنار بگذارد.

2:بهترین راه برای استفاده از این منبع دارای چیست؟

حالا که قبول داریم خدا منبع قدرت و ثروت و همه خوبی‌هاست سوال این است که بهترین راه برای استفاده از این منبع دارایی چیست؟ قبول دارید که آدرس هر کس را خودش بهتر از دیگران می دهد پس به سراغ خدا می رویم و از او می‌پرسیم «ای خدای جهان چه کنیم تا به ما توجه بیشتری کنی و چطور می توانیم به منبع بی نهایت قدرت و ثروت دست پیدا کنیم؟» خداوند در کتاب راهنمای اولیه زندگی «قرآن» در آیه ۷۷ سوره فرقان می فرمایند: «به مردم بگو که اگر دعا و درخواست شما نباشد پروردگار هم به شما اعتنا نمی کند از ولی خدا حضرت مولا امیرالمومنین «علیه السلام» هم همین سوال را می پرسیم که می‌فرماید: «دعا کلید رحمت الهی است.» پس تا اینجا متوجه شدیم که آن منبع قدرت و ثروت بی نهایت خداوند است و با دعا و درخواست می توان به آن منبع بزرگ دست پیدا کرد.

چرا باید دعا کنیم؟

بعد از شناخت منبع قدرت الهی و اهمیت و نقش دعا بد نیست ابتدا به این سوال مهم بپردازیم که اصلاً چرا باید دعا کنیم؟ چرا به ما سفارش شده است که برای هر چیزی و هر کاری در کنار انجام کارهای لازم و مرسوم یا حتی پیش از آنها حتماً باید دعا کنیم؟ چرا خود پیامبر و اهل بیت هم بسیار دعا می‌کردند؟برای رسیدن به جواب این سوال باید ببینیم اصلاً دعا چیست؟

1: دعا چیست؟

دعا معجونی است که اگر آن را زیر ذره بین بگذاریم و ببینیم از چه چیزهایی تشکیل شده، با پاسخ این پرسش‌ها بسیاری از پرسش های دیگر در مورد دعا معلوم می شود. وقتی من دعا می کنم یعنی:

  • باور دارم به وجود یک قدرت برتر به نام خدا که در ناامید کننده ترین اوضاع نیز می‌توان به او امید داشت.
  • باور دارم به قدرت او در حل همه مشکلات و ایجاد بهترین راه های پیشرفته من.
  • باور دارم که آن خدا دعا و درخواست مرا می شنود.
  • باور دارم که آن خدا نه تنها از درخواست من ناراحت نمی شود که خوشحال هم می شود.
  • باور دارم که او آنقدر دارد که اگر همه درخواست‌های من و دیگران را هم اجابت کند چیزی از دارایی اش کم نمی شود.
  • باور دارم که او مرا دوست دارد و من برایش مهم هستم و برای همین به سراغش رفتم.
  • باور دارم که هم دست خودم و هم دست دیگران خالی است و همه چیز در دست دوست خداست.
  • باور دارم که خودم ضعیفم و کاری از من بر نمی‌آید.
  • باور دارم که از هیچ انسان و هیچ وسیله‌ای هم تا او نخواهد کاری برنمی‌آید.
  • باور دارم که نیازهایم فراوان است و فقط آن خدای بی نیاز توان برآوردن همه را دارد.
  • باور دارم که او تنها کسی است که اگر خواست مرا برآورده نکند به نفع من است اگر برآورده کند منّت نمی‌گذارد و …

اینها واضح‌ترین نکاتی است که ما در هنگام دعا به آنها معرفیم، هرچند خودمان دقت نکنیم خلاصه همه نکات این می‌شود که: «درخواست ندار از دارا، ناتوان از توانا، ناقص از کامل و …»

2: اصلا چرا دعا نکنیم؟

ایمان به خدا یعنی دوست شدن با بزرگترین، قویترین، ثروتمندترین، مهربانترین، دوست داشتنی ترین، باحال ترین و خلاصه بهترین وجود در عالم هستی، همان منبع دارایی که البته نمی‌توان آن را با دیگران مقایسه کرد چون دیگران خودشان و همه داشته هایشان را از خود دارند. دعا نیز یعنی استفاده از فرصت ارتباط با چنین وجودی برای گرفتن هر چیزی که لازم داریم و برطرف کردن همه مشکلات و دردها. فرصتی که این مقام بلند مرتبه بر خلاف همه مقامات بدون تشریفات اداری و بدون زمان خاص و امکانات ویژه و بدون نیاز به هماهنگی قبلی در هر لحظه که ما بخواهیم در اختیارمان قرار داده است در اختیارمان قرار داده است.

به این سوالات ساده و قابل تامل توجه کنید

  • آیا دعا نکردن و درخواست نکردن از چنین وجودی عین بی عقلی نیست؟
  • آیا ارتباط با چنین وجود عظیمی به انسان امید نمی‌دهد؟
  • آیا ابراز نیاز به خدای بزرگ و مهربان دست کم مانند درد دل کردن با یک دوست کوچک و ضعیف مثل خودمان خودش مایه آرامش نیست؟

به قول سعدی شیرین سخن:

گفته بودم چو بیایی غم دل باتو بگویم چه بگویم که غم از دل برود چون تو بیایی

آیا دعا کردن مختص مسلمانان است؟

بد نیست بدانید که این نگاه به دعا فقط مربوط به شیعیان و مسلمانان نیست و هر انسان باهوشی که خدا را قبول دارد از این فرصت استفاده می کند. برای نمونه به موارد زیر توجه کنید:

1: استیو هاروی هنرپیشه و نویسنده مشهور آمریکایی: «یادت نره دعا کنی و از دعا کردن خجالت نکش. دعا مسایل تغییر می‌ده. من بی‌خانمان بودم و بعد از دوبار ازدواج ناموفق همه می‌گفتند که هیچی نمیشی اما دعا مسائل را تغییر داد و الان من یک مرد موفق هستم. دعا تنها چیزیه که همیشه در دسترسه، تو میدونی که خدا دوست داره از تو بشنوه. خوبه بدونید که من وقتی هم که چیزی لازم ندارم باهاش حرف میزنم، تا وقتی چیزی لازم نداشتم غریبه نباشم، گوش کن مرد دست از این بازی بردار! تو نمیتونی بدون خدا موفق بشی! پس برو یه گوشه به خدا بگو بهش نیاز داری و بگو خسته شدی از اینکه تنهایی دنبال حل کردن مشکلاتت بری!»

2:آیت الله ممدوحی صاحب شرح خواندنی صحیفه سجادیه: «چندی پیش پزشک معروف خارجی که متخصص امراض روانی بود گفت‌وگویی داشتیم، ایشان به مناسبتی گفت: راز اینکه در کشورهای غربی آمار خودکشی اختلال روانی نسبت به کشور ما (ایران) در سطح بالایی است در این نکته نهفته است که مردم ما کمتر به بن‌بست مطلق می رسند زیرا در صورت یاس از عالم ظاهری، به دعا و نماز و گریه و توسل به معصومان پناهنده می‌شوند و این ابواب رحمت الهی در حل مشکلاتی که از دست هیچ پزشکی کاری ساخته نیست، به شکل خارق‌العاده ای مشکل گشا میشوند.»

3:دلیل هاریسون کارنگی نویسنده مشهور غربی: «او می‌گوید: هزاران نفر از اشخاصی که به عذاب روحی گرفتارند و در بیمارستان ها داد و فریاد می کنند اگر به جای آنکه تنها به جنگ مشکلات زندگی می روند، دست استمداد به سوی قدرت مافوق دراز کرده بودند احتمالا نجات می یافتند، بسیاری از ما وقتی از زندگی به ستوه می آییم و به آخرین حد نیروی خود می رسیم در ناامیدی و یاس، به سوی خدا بر میگردیم.»

در پایان توجه به این نکته مهم میتواند نتیجه گیری دقیقی به ما ارائه دهد: دعا ارتباط فرد با منبع بی انتهای قدرت است پس این نهایت ظلم به وجود خود شخص است اگر از این منبع بی انتها دوری کند.

منبع: کتاب «عالیجناب پدر، حضرت مادر» (شرح دعای بیست و چهارم صحیفه سجادیه) نویسنده: مجید فیاضی